หลักการและเหตุผล

          กรุงเทพมหานครเป็น “มหานคร” ที่เป็นศูนย์กลางการบริหารปกครองและศูนย์กลางความเจริญทุกด้าน ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ การค้าและการบริการ การท่องเที่ยว ศูนย์กลางทางการเงิน การขนส่งและโลจิสติกส์ และเป็นแหล่งงานที่สำคัญของประเทศ ด้วยความเป็นศูนย์กลางดังกล่าว กรุงเทพมหานครจึงเป็นเมืองที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การก่อสร้างโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ของภาครัฐและเอกชน และการขยายตัวของประชากร ขณะเดียวกันยังคงต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ของเมือง เช่น ปัญหาการจราจร มลพิษทางอากาศ น้ำเสีย และภัยพิบัติต่าง ๆ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติ เกิดความไม่สมดุลระหว่างพื้นที่พัฒนาเมืองและพื้นที่เกษตรกรรม ตลอดจนปัญหาสิ่งแวดล้อม สังคมและคุณภาพชีวิต หากไม่มีการวางแผนรองรับอย่างมีประสิทธิภาพจะส่งผลกระทบต่อการพัฒนาพื้นที่ของกรุงเทพมหานครและพื้นที่ใกล้เคียง นอกจากนี้แผนพัฒนากรุงเทพมหานครระยะ 20 ปี ได้กำหนดวิสัยทัศน์กรุงเทพฯ 2575: กรุงเทพฯ มหานครแห่งเอเชีย (Bangkok: Vibrant of Asia) กรุงเทพฯ จะเป็นเมืองชั้นนำในด้านเศรษฐกิจภาคบริการ มีความปลอดภัย สวยงาม สะดวกสบาย น่าอยู่ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และมีเอกลักษณ์เฉพาะ เพื่อให้กรุงเทพมหานครก้าวไปสู่เป้าหมายดังกล่าว ต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจจากทุกภาคส่วนและจำเป็นต้องมีการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานครอย่างเหมาะสม


          กรุงเทพมหานครมีผังเมืองรวมกรุงเทพมหานครเป็นครั้งแรกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 และได้มีการปรับปรุงผังเรื่อยมา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาเมืองในขณะนั้นและเป็นการป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยการจัดระบบการใช้ประโยชน์ที่ดินให้สามารถรองรับการขยายตัวของเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2556 ที่ประกาศใช้บังคับในปัจจุบัน เป็นผังปรับปรุงครั้งที่ 3 ประกาศใช้บังคับมาตั้งแต่วันที่ 16 พฤษภาคม 2556 และจะใช้บังคับต่อเนื่องไปจนกว่าจะมีกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมที่ออกตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2518 ใช้บังคับ ซึ่งในมาตรา 26 ได้กำหนดให้กรมโยธาธิการและผังเมืองหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นแล้วแต่กรณี จัดทำรายงานการประเมินผลการเปลี่ยนแปลงสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมการใช้บังคับผังเมืองรวมตามระยะเวลาที่คณะกรรมการผังเมืองกำหนด แต่ไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่กฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมใช้บังคับ หรือนับแต่วันที่คณะกรรมการผังเมืองพิจารณารายงานการประเมินผลครั้งที่ผ่านมาเสร็จสิ้น แล้วเสนอคณะกรรมการผังเมืองพิจารณา หากคณะกรรมการผังเมืองเห็นว่าสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมมีการเปลี่ยนแปลงไปในสาระสำคัญทำให้ผังเมืองรวมนั้นไม่เหมาะสมที่จะรองรับการพัฒนาหรือดำรงรักษาเมืองต่อไปหรือจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงแก้ไขเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาเมืองทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ให้กรมโยธาธิการและผังเมืองหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นดำเนินการปรับปรุงโดยการวางและจัดทำผังเมืองรวมขึ้นใหม่ให้เหมาะสมได้ และการจัดทำรายงานการประเมินผลให้เป็นไปตามระเบียบที่คณะกรรมการผังเมืองกำหนด ซึ่งต้องมีการแสดงข้อเท็จจริงให้ปรากฏทั้งในเรื่องการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ความหนาแน่นของประชากร นโยบายหรือโครงการของรัฐบาล สภาวการณ์เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม การคมนาคมและขนส่ง การป้องกันการเกิดภัยพิบัติ ความมั่นคงของประเทศ และปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องกับการผังเมืองโดยให้คำนึงถึงการมีส่วนร่วมของประชาชน


          สำนักผังเมือง ได้ประเมินผลการใช้บังคับกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2556 แล้ว พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญหลายประการโดยเฉพาะเรื่องการรองรับความหนาแน่นของประชากรในหลายบริเวณเริ่มเกินมาตรฐานที่ผังเมืองรวมกำหนด และโครงการพัฒนาของภาครัฐโดยเฉพาะโครงการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนได้ก่อสร้างขึ้นหลายสาย และหลายโครงการมีการขยายสายทางเพิ่มมากขึ้นกว่าที่แผนงานเดิมเคยกำหนด ตลอดจนมีโครงการขนาดใหญ่ของภาคเอกชนเกิดขึ้นในหลายบริเวณ ปัจจัยต่าง ๆ ดังกล่าว ได้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเมือง ประกอบกับในการวางและจัดทำผังเมืองรวมมีขั้นตอนที่ต้องดำเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่งผังเมืองรวมที่จัดทำถูกต้องตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดและได้รับการยอมรับจากทุกภาคส่วนของสังคม สำนักผังเมืองจึงเห็นควรดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4) เพื่อให้มีผังเมืองรวมที่สอดคล้องกับสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมของเมืองที่เปลี่ยนแปลงไปและสามารถใช้เป็นกรอบการพัฒนาเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของกรุงเทพมหานครกับมหานครอื่น ๆ ของโลก




วัตถุประสงค์

          เพื่อวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4) ให้สอดคล้องกับสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมการพัฒนาเมืองที่เปลี่ยนแปลงไป และประกาศเป็นกฎกระทรวงใช้บังคับต่อเนื่องจากกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2556




เป้าหมาย

          ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4) ให้มีมาตรการทางผังเมืองที่เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพข้อเท็จจริงด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม แนวโน้มการพัฒนาเมือง นโยบายของภาครัฐ และความต้องการของประชาชน รวมทั้งเป็นไปตามหลักวิชาการด้านผังเมือง เป็นผังเมืองรวมที่สามารถชี้นำการพัฒนาเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพและได้รับการยอมรับจากทุกภาคส่วนของสังคม และเป็นเครื่องมือในการพัฒนาและบริหารจัดการเมืองในอนาคต 20 ปี




ขอบเขตการดำเนินงาน

ขอบเขตพื้นที่ศึกษา
การวางและจัดทำผังเมืองรวมครอบคลุมพื้นที่เขตการปกครองของกรุงเทพมหานคร
ทิศเหนือ       จดแนวเขตจังหวัดนนทบุรี และจังหวัดปทุมธานี
ทิศตะวันออก   จดแนวเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา
ทิศใต้           จดแนวเขตจังหวัดสมุทรปราการ และอ่าวไทย
ทิศตะวันตก     จดแนวเขตจังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนครปฐม

การศึกษาและวิเคราะห์ควรครอบคลุมพื้นที่ต่อเนื่อง ได้แก่ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดปทุมธานี จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดนครปฐม จังหวัดนครนายกและจังหวัดฉะเชิงเทรา ตามความจำเป็นของการศึกษาวิเคราะห์ในแต่ละด้าน




ขอบเขตการดำเนินงาน
          (1) งานรวบรวม ศึกษา วิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลประกอบการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร
          (2) งานร่างผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร
          (3) งานด้านการประชาสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมของประชาชน
          (4) งานสารสนเทศภูมิศาสตร์
          (5) งานรวบรวม ศึกษา วิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลประกอบการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร
              • ประชากร
              • เศรษฐกิจ การจ้างงาน และการท่องเที่ยว
              • ผังเมืองและการใช้ประโยชน์ที่ดิน
              • คมนาคมและขนส่ง
              • สิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติ
              • สาธารณูปโภค
              • สังคมและสาธารณูปการ
              • อุตสาหกรรม
              • ยุทธศาสตร์ความมั่นคง
              • การวางผังชุมชนและภูมิทัศน์เมือง
              • กฎหมายและมาตรการทางผังเมือง
          (6) งานร่างผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร
              • การจัดประชุมสัมมนาแบบพักค้าง จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ครั้ง
          โดยมีผู้เข้าร่วมประชุมสัมมนาไม่น้อยกว่า 150 คน
              • การจัดประชุมกลุ่มจังหวัดที่มีอาณาเขตติดต่อกับกรุงเทพฯ
          จำนวน 6 ครั้ง ครั้งละไม่น้อยกว่า 80 คน
              • การจัดประชุมคณะทำงานร่วม (Working Group)
          จำนวน 10 ครั้ง ครั้งละไม่น้อยกว่า 70 คน
              • การจัดประชุมหารือมาตรการทางผังเมืองและแนวทางวิธีการดำเนินการ
          จำนวน 4 ครั้ง ครั้งละไม่น้อยกว่า 70 คน
          (7) งานด้านการประชาสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมของประชาชน
              • การจัดประชุมคณะทำงานร่วม (Working Group) การวางแผนผังรายสาขา (Sectorial Planning)
          - การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
          - พาณิชยกรรม
          - ที่อยู่อาศัย
          - อุตสาหกรรม
          - เกษตรกรรม
          - สถาบันราชการ
          - การคมนาคมขนส่ง
          - สาธารณูปโภค
          - สาธารณูปการ
          - ความปลอดภัย



          (8) งานสารสนเทศภูมิศาสตร์
         - รวบรวมและประมวลข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร
         - สำรวจและจัดเก็บข้อมูลภาคสนาม ประกอบกับการแปลภาพถ่ายดาวเทียม
         - ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อการศึกษาวิเคราะห์เชิงพื้นที่ (Spatial Analysis) และการศึกษาวิเคราะห์ทางสถิติ (Statistical Analysis)
         - จัดทำแผนที่ แผนผัง แผนภูมิ งานนำเสนอ และแผนภาพประกอบ
         - เสนอแนะแนวทางและวิธีการใช้ระบบฐานข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ให้มีความถูกต้อง สะดวก รวดเร็ว เป็นปัจจุบัน และสามารถเชื่อมโยงกับฐานข้อมูลอื่น ๆ




แผนดำเนินงานโครงการ

1) ระยะเวลาดำเนินการ
ระยะเวลาในการดำเนินการโครงการวางและจัดทำผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4) ตามขอบเขตและเงื่อนไขในการดำเนินการเป็นระยะเวลา 24 เดือน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา หรือตั้งแต่วันที่ 27 เมษายน 2560 ถึง 26 เมษายน 2562
2) แผนการดำเนินการและการส่งมอบงาน
         (1) รายงานเบื้องต้น (Inception Report) ภายใน 1 เดือนนับถัดจากวันลงนามในสัญญา
         (2) รายงานความก้าวหน้า (Progress Report) ภายใน 4 เดือน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา
         (3) รายงานการศึกษาขั้นกลาง (Interim Report) ภายใน 8 เดือน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา
         (4) ร่างรายงานการศึกษาฉบับสมบูรณ์ (Draft Final Report) ภายใน 11 เดือน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา
         (5) รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report) และรายงานสรุปผู้บริหาร (Executive Summary Report) ภายใน 14 เดือน นับถัดจากวันลงนามในสัญญา
3) ความก้าวหน้าโครงการ
การดำเนินโครงการปัจจุบัน ณ เดือนพฤษภาคม 2562 อยู่ระหว่างการประชุมรับฟังข้อคิดเห็นของประชาชน ตามมาตรา 19 ของพระราชบัญญัติผังเมือง พ.ศ. 2518